Moontime: 10 planten die je maandstonden verzachten
Voor sommige vrouwen kan de periode van maandstonden of Moontime lastig zijn. Je kan lichte pijn ervaren in je buik of onderrug, vermoeid zijn, hoofdpijn hebben,… Planten kunnen een mooie rol spelen in het ondersteunen van je cyclus. Gebruik ze op de juiste manier en ze kunnen kleine wonderen verrichten.
Je cyclus wordt beïnvloed door veel verschillende factoren, zoals voeding, levensstijl, je hormoonbalans, externe factoren als stress en je algemene gezondheid. Als je ernstige klachten ervaart voor of tijdens je menstruatie, waarbij je pijn en hevige bloedingen hebt of je een dag in bed moet blijven, kan het zijn dat er meer aan de hand is en dat is belangrijk om te laten onderzoeken. Hoe genormaliseerd pijnlijke maandstonden in onze samenleving ook lijken te zijn, een gezonde cyclus zou pijnvrij moeten verlopen en geen klachten mogen geven die je functioneren remmen. Het gebruik van kruiden kan wel helpen om lichte ongemakken te verhelpen en je lichaam en hormonale cyclus te ondersteunen.
Het gebruik van kruiden: kruideninfusie of tinctuur
Als je kruiden gebruikt om je Moontime te verzachten, doe je best elke cyclus een kleine kuur: na je eisprong, die steeds 10 tot 16 dagen voor je volgende menstruatie valt, begin je met je kruideninfusie of kruidentinctuur en dat houd je minstens drie cycli na elkaar vol. Een follikel of eicel doet er namelijk 100 dagen over om te rijpen, om een echte verbetering te zien heb je dus minstens die drie maanden nodig, al voel je sommige effecten vaak ook sneller. Erna evalueer je eens of het beter gaat en best ga je dan nog enkele maanden door.
Als je kiest voor een kruideninfusie, dan drink je twee tot drie tassen per dag vanaf enkele dagen na je eisprong tot en met de eerste dagen van je menstruatie, waarbij je telkens 1 el gedroogde kruiden of 2el verse kruiden overgiet met heet water en 5 minuten laat trekken. Je kan je kruidencombinatie samenstellen zoals je zelf wilt, naargelang de klachten die je hebt, het kan dus even experimenteren zijn. Sommige kruiden versterken elkaar en de juiste combinatie vinden is erg persoonlijk. Ik vind het handig om in de ochtend een thermos klaar te maken en die gedurende de dag op te drinken.
Kies je voor een tinctuur, dan neem je 2x of 3x per dag 20 tot 30 druppels vanaf enkele dagen na je eisprong tot en met de eerste dagen van je menstruatie. Met de dosering kan je een beetje spelen, je begint best met een lage dosis (bv. 2×20 druppels per dag) en kijk dan hoe je lichaam erop reageert. Je kan de dosis erna nog verhogen. Een tinctuur koop je in de herboristerie, bij sommige apotheken of bepaalde biowinkels of je maakt ze zelf als je daar kennis van hebt. In een tinctuur zijn gedroogde kruiden op alcohol gezet en heeft die alcohol de wateroplosbare, medicinale eigenschappen van de plant opgenomen. Alcohol, in deze zeer kleine hoeveelheid, wordt door ons lichaam erg goed opgenomen. De eigenschappen van de kruiden vinden zo snel en gemakkelijk hun weg in je lichaam.
Kwalitatieve kruiden voor jouw persoon
Er zijn een heleboel planten die een positief effect hebben op de menstruatiecyclus en het is soms even zoeken welke kruiden in welke combinatie het best bij jouw specifieke situatie en persoon passen. Ik bespreek er hieronder tien, maar uiteraard zijn er een stuk meer. Laat het een nieuwsgierige zoektocht zijn en ga af op jouw persoonlijke smaak, geur en gevoel bij een plant. Durf te kiezen voor kwaliteit: biologische, losse, gedroogde kruiden of als je de mogelijkheid en kennis hebt pluk en droog ze dan zelf. In theebuiltjes zijn de kruiden zo fijn vermalen dat een groot deel van de eigenschappen verloren is gegaan en ze dus voor therapeutische doeleinden onbruikbaar zijn, bovendien bevatten ze vaak microplastics.
Zowel de wilde inheemse als de gecultiveerde of uitheemse planten die ik hieronder bespreek, kunnen je cyclus ondersteunen en verzachten als je ze juist gebruikt. Ze werken niet zoals een pilletje dat je neemt op het moment dat je lichaam al pijnsignalen geeft. Samen met voeding en levensstijl werken planten net dieper in op je systeem en dragen met al hun verschillende stofjes en bestanddelen op een holistische manier bij aan een betere balans en dus minder klachten.
*Bepaalde symptomen kunnen wijzen op onderliggende aandoeningen. Voelen en luisteren naar je lichaam is het beste wat je kan doen. Als er geen verbetering optreedt dan bezoek je best een arts of gynaecoloog die gespecialiseerd is in vrouwelijke aandoeningen.
Pas op met bepaalde kruiden als je zwanger bent, sommigen werken te sterk in op de baarmoeder. Gebruik ze met kennis van zake of onder begeleiding van een zorgverlener die er kennis van heeft.
Brandnetel (Urtica dioica)
Brandnetel toevoegen aan je dieet of kruidenkast is voor veel redenen een goed idee. Specifiek voor je vrouwelijke cyclus en hormonale systeem zal deze superplant je vitaminen- en mineralenvoorraad aanvullen. Je hormonale cyclus heeft namelijk heel wat voedingsstoffen nodig om goed te kunnen draaien, denk maar aan ijzer, magnesium, zink en foliumzuur (vitamine B9 of B11), die je allemaal in de brandnetel terugvindt. Daarnaast vind je er nog vitamine C, vitamine B1, B2, B5, silicium, natrium,… en ga zo maar door. Ik zei het al: een superplant boordevol belangrijke nutriënten! Te gebruiken in infusies, tinctuur of op je bord.
Citroenmelisse (Melissa officinalis)
Deze plant vind ik een aanrader voor elke tuin of balkon. Alleen de geur al laat je beter voelen. Dat aroma komt van de etherische olie.
Citroenmelisse helpt als je last hebt van krampen* of als je menstruatie moeilijk op gang komt. Bovendien heeft ze ook een rustgevende en ontspannende werking bij stress, slapeloosheid en als je overprikkeld bent en ze beurt je op als je je neerslachtig voelt. Reden genoeg om ze een plekje te geven bij je thuis.
Duizendblad (Achillea millefolium)
In de bladeren en bloemen van duizendblad zitten looistoffen, etherische olie en alkaloïden die een ontkrampende, herstellende en bloedstelpende werking hebben op je baarmoeder. Als je last hebt van menstruatiepijn- en krampen* of hevige bloedingen* kan deze plant verlichting brengen. De werking lijkt erg op die van echte kamille.
“Vrouwen zouden heel veel problemen kunnen vermijden als ze nu en dan duizendblad zouden nemen: het past zowel voor een jong meisje met onregelmatige maandstonden als voor een oudere vrouw in de menopauze” (Kneip, 19de eeuw).
Echte kamille (Matricaria chamomila of M. recutita)
Kamille is een van die planten die als volksgebruik is blijven hangen. Gelukkig maar. Ze is goed voor van alles en nog wat en bovendien erg lekker als je ze niet te lang laat trekken in een infusie, anders wordt ze bitter.
Ze zal met een zachte doeltreffendheid krampen opheffen en een opgeblazen buik door een moeilijke spijsvertering, waar sommige vrouwen tijdens hun menstruatie last van kunnen hebben, verzachten. Tegelijkertijd zorgt ze voor rust en verlicht ze stress, spanningshoofdpijn en prikkelbaarheid.
Frambozenblad (Rubus idaeus)
Voor een therapeutische werking van de frambozenstruik gebruik je het jonge blad of de knoppen en niet de zoete vrucht.
De plant is voornamelijk gekend bij zwangere vrouwen omdat ze de baarmoeder voorbereidt op de bevalling (enkel in de laatste 3 maanden te gebruiken) en erna voor herstel zorgt. Maar die versterkende, ontspannende en harmoniserende eigenschappen, die ze heeft op de baarmoeder, kunnen ook worden ingezet als je niet zwanger bent.
Frambozenblad kan menstruatiekrampen* helpen verlichten en een te veel aan bloedverlies* stelpen.
Lavendel (Lavendula angustifolia)
Lavendel is nog zo’n veelzijdige plant, die voornamelijk harmoniseert en rust brengt. Dat doet ze ook met de menstruatiecyclus. Zowel inwendig als uitwendig (in een buikbalsem bijvoorbeeld) werkt ze pijnstillend en bovendien kalmeert ze bij stress en rusteloosheid. Uit ervaring weet ik dat ze bij mij wonderen verricht bij PMS symptomen, maar daar schrijf ik later nog wel iets over.
Ze groeit van nature niet in onze streken en in het warme zuiden zijn haar eigenschappen nog sterker. Etherische oliën in een plant worden namelijk versterkt door de zon, en hoe harder die schijnt des te krachtiger de etherische olie. Vandaar dat de meeste aromatische planten uit zuidelijkere streken komen.
Salie (Salvia officinalis)
Wereldwijd bestaan er meer dan 900 soorten salie. De Salvia officinalis, die de meeste mensen kennen is een echte vrouwenplant. Ze heeft een fyto-oestrogene werking; een overmaat aan oestrogeen zal ze afremmen en een tekort zal ze opvullen. Zo wordt dus het hormonale evenwicht in ons lichaam weer in balans gebracht. Een veelvoorkomend probleem in deze moderne maatschappij is namelijk een hormonale disbalans, met vaak een te veel aan oestrogenen, wat allerlei klachten met zich meebrengt zoals PMS, pijnlijke borsten in je luteale fase (tweede fase van je cyclus, na je eisprong), pijnlijke maandstonden en ga zo maar door. Dat is ook waarom ze zo’n geliefde plant is bij vrouwen in de overgangsjaren, wanneer de vrouwelijke hormoonhuishouding verandert. Ze biedt dan soelaas bij opvliegers, vaginale droogte, onregelmatige cycli,…
En wanneer je hormonen in balans zijn, of dat nu tijdens je vruchtbare jaren of in je overgangsjaren is, zou je een stuk minder klachten moeten ervaren.
Vrouwenmantel (Alchemilla vulgaris)
De druppels ochtenddauw die ’s morgens over het blad van de vrouwenmantel rollen zijn een plezier om naar te kijken. Zeker als je weet wat voor mooie geneeskrachtige eigenschappen ze aan ons, vrouwen, te geven heeft.
De aanwezige looistoffen zorgen voor een samentrekkende werking op de baarmoeder; wat zorgt voor een beter herstel na de bevalling en overvloedige postpartum bloedingen of een overvloedige menstruatie* verzacht. Vrouwenmantel zal ook het baarmoeder- en vaginaal slijmvlies herstellen en werkt algemeen versterkend op de baarmoeder. Daarboven heeft ze ook pijnstillende eigenschappen.
Heb je last van vaginale jeuk* of een ontsteking*, dan kan je deze plant ook gebruiken in een zitbad of als spoeling; je maakt een sterke infusie om te deppen of in te gaan zitten. Ze gaat namelijk ook ontstekingen tegen.
Witte dovenetel (Lamium album)
Dovenetel vind je bij ons in het wild in verschillende kleuren; paars, geel of wit. Het zijn de lipbloemen van de witte dovenetel die in dit lijstje van vrouwenkruiden interessant zijn. Misschien zoog je als kind wel de zoete nectar uit de bloemetjes of nam je ze onterecht aan voor een brandnetel, de bladeren lijken er namelijk op maar ze zijn ‘doof’ en prikken dus niet.
De plant wordt al lang ingezet bij klachten die met de baarmoeder of vagina te maken hebben, zoals hevige en pijnlijke menstruatie* of vaginale infecties*, waarbij je ze net zoals vrouwenmantel en zilverschoon kan gebruiken in spoelingen of zitbaden.
Zilverschoon (Potentilla anserina)
Zilverschoon is voor velen waarschijnlijk het meest onbekende plantje in de reeks. Ze is in onze streken nochtans een veelvoorkomende plant en een wilde groeier in de moestuin. Ik verzamel haar voor in mijn Moontime kruideninfusie en geef haar hier daarom ook graag een plekje.
Net zoals vele andere vrouwenplanten bezit zilverschoon ook een redelijk hoog percentage looistoffen, die samentrekkend werken op de baarmoeder. Ze brengt daardoor uitblijvende menstruatie op gang en verlicht krampen* en bloedingen*.
Je kan haar ook uitwendig gebruiken voor zitbaden of spoelingen bij vaginale ontstekingen* en jeuk*.
*Deze symptomen kunnen ook wijzen op onderliggende aandoeningen. Voelen en luisteren naar je lichaam is het beste wat je kan doen. Als er geen verbetering optreedt dan bezoek je best een arts of gynaecoloog die gespecialiseerd is in vrouwelijke aandoeningen.
Bronnen en inspiratie:
- De geneeskrachtige plantentuin van het Hospitaal Notre-Dame à la Rose van Lessen – Editions Wapica asbl
- Grip op je cyclus – Lara Briden
- Groot handboek geneeskrachtige planten – Geert Verhelst
- Kruiden. Kennis en bereidingen – Joke Custers
- Natuurlijk & Zeker – Arbeitsgruppe NFP
- Onbekende kanten van bekende planten – Hans Van den Bosch / Dick Scheps
- Onze hormonen, onderschatte helden – Lieselot Theys
Wilde Cyclus 