Vroeger dacht ik dat ik weinig had met rozen, ik vond ze een beetje cliché en zette mij er, onbewust misschien, tegen af. De rozenbottels vond ik interessant, maar de bloemen liet ik aan mij voorbij gaan. Dat veranderde vorig jaar, ik groeide uit mijn gevoel van weerstand toen de bloem van de hondsroos mij met haar geur veroverde. Dat gebeurde zo:
Het keerpunt kwam toen ik voor ’t eerst rozenolie maakte. Een stelletje rozelaars stond weldadig in bloei, hun aanwezige overvloed trok mijn aandacht. Ik plukte (met respect) van de gulle rozenstruiken, maar al snel kwam ik tot de vaststelling dat de bloemblaadjes van de wilde hondsroos (Rosa canina) er gedroogd uitzien als vuilgele, verschrompelde kneusjes, niet echt om vrolijk van te worden. Dus ik deed wat ik soms doe: ik stopte ze allemaal in een pot, overgoot ze met olie en liet ze enkele weken staan. Benieuwd wat daar van zou worden. En toen gebeurde het; het deksel ging van de pot en de geur was… bedwelmend, op een allerzachtste manier adembenemend. Ik duwde mijn neus diep in de glazen bokaal, er kwam geen stoppen aan al dat ruiken, ik wilde de geur opsnuiven tot in het diepste van mijn zijn. Van de rozenolie maakte ik een rozenzalfje, dat werd er eentje puur natuur; rozen, olie en bijenwas. Ik was veroverd, veroverd door de geur van rozen.
Samen met het omarmen van de roos zijn er zo nog van die dingen die veranderden sinds ik op tram 3 sprong, dingen die ik me in mijn twintiger jaren – hoe cliché dit ook weer klinkt – nooit had kunnen bedenken. Het is eruit, ik hou van rozen!
Rozenolie
Maak een maceraat van rozenblaadjes. Dit doe je als volgt:
- Verzamel een handvol bloemblaadjes van een onbespoten rozelaar in je tuin of in het wild. Laat zeker 2/3de van de rozen hangen. Je kan ook rozenblaadjes kopen bij de herborist.
- Laat ze minstens 1 dag drogen, zodat een deel van het vocht eruit is of gebruik gedroogde rozenblaadjes
- Doe ze in een branschone pot en overgiet met amandelolie of een andere niet sterk geurende olie
- Laat minstens drie weken staan en controleer regelmatig of alle blaadjes onder de olie staan, zo niet kunnen ze gaan schimmelen
- Zeef na drie weken de blaadjes uit de olie en bewaar op een donkere en koele plek.
Rozenzalfje
- Meet 30 gram rozenolie af en giet in een vuurvaste maatbeker of pot
- Voeg hier 3 gram bijenwas bij
- Laat beiden smelten au bain marie, let op dat de temperatuur niet boven de 70 graden stijgt (bijenwas smelt op 60 graden).
- Giet dit mengsel in een zalfpot en laat afkoelen
- Het zalfje werkt verzachtend op je huid, bijvoorbeeld bij geïrriteerde huid, en is ideaal te gebruiken bij baby’s en kinderen.
Symbool van (woekerende) liefde
Op dit moment staan overal de rozenstruiken in bloei, sommigen bloeien zo stilaan zelfs op hun einde. De wilde soorten zijn in België en Nederland hondsroos, egelantier, bosroos, duinroos en bottelroos, die ook nog eens opgedeeld zijn in verschillende ondersoorten. Wilde soorten herken je aan het feit dat ze vijf bloemblaadjes tellen en deze altijd roze, witroze of wit zijn, ook hebben ze gele meeldraden. Gecultiveerde rozen, en dat zijn er ontzettend veel, vind je echter in alle kleuren en ze hebben een hele bundel bloemblaadjes. De wilde rozen staan vaak in de symbolische schaduw van hun kleurrijke en diepgeurende uitheemse of gecultiveerde zusjes, maar dat maakt hen niet minder mooi of bruikbaar. In de recepten in dit artikel gebruikte ik beide.
Van oudsher is de roos hét symbool van de liefde, een favoriete liefdesvoorspeller, ze werd geplant en geschonken op de graven van overleden geliefden en stond in het teken van de eeuwige liefde, maar ook van rouw en de dood. Rozen veroverden al lang geleden de harten van mensen. In culturen over de hele wereld staat de roos voor liefde, schoonheid en vruchtbaarheid, is ze gelinkt aan een godin of aan Venus, de vrouwelijke planeet.
Mensen gingen steeds op zoek naar mooiere en nog beter geurende rozen, we kruisen en cultiveren nieuwe soorten. Aan rozensoorten op deze wereld geen gebrek. Het zijn de uitheemse rimpelrozen (Rosa rugosa) die de grootste rozenbottels geven en de gecultiveerde damastrozen die al heel lang gebruikt en gedestilleerd worden voor hun intense aroma. Maar helaas zijn sommige van die uitheemse soorten zoals de rimpelroos woekeraars (ook wel invasieve exoten) bij ons en nemen ze de plek in van planten die op dit stukje aardbol hun thuis hebben. Bezint dus, eer ge begint (met planten) en houd het wild.
Alle rozen zijn eetbaar en medicinaal
Jawel! Bloemknopjes, bloemblaadjes, de vruchten of rozenbottels en de zaden. Hier heb ik het uiteraard niet over de bespoten rozen van bij de bloemist. Bloemknopjes en -blaadjes gebruik je in een infuus, in olie (zie recept) en siroop (zie recept) of als eetbare versiering. De bottels kunnen dienen als wildpluksnoepje, zuig het vruchtvlees eruit zonder de zaadjes mee te hebben, en ze kunnen ook in confituur, siroop of in een infusie. Let wel op dat je alles zeeft door een fijne zeef, want de haartjes op de zaden zorgen voor jeuk in je keel. Uit de zaden wordt dan weer een wondermooie rozenbottelolie geperst, een weldaad voor de (verouderde) gezichtshuid, lippen en littekens. Ook kan je de zaden roosteren en fijn malen als vervanging voor koffie.
Rozensiroop
- Doe 4 eetlepels gedroogde of 8 eetlepels verse rozenblaadjes in een kookpot. Voor de rode kleur gebruikte ik hier rozenblaadjes van de Rosa rugosa rubra, van bij de herborist.
- Overgiet met 400 ml water en breng aan de kook. Laat het geheel 5-10 minuutjes meekoken. Zet het vuur uit en laat nog minstens een halfuur trekken.
- Zeef dan de blaadjes uit het vocht en breng dit opnieuw aan de kook met 200 gram suiker.
- Wanneer het kookpunt bereikt is, giet je de siroop in brandschone flessen.
- Etiketje met de datum erop en genieten! Lekker als grenadine of in een kruideninfusie. Smakelijk!
Bronnen en inspiratie:
- Het wildpluk compendium van Marion De Kort
- Wild Kruid van Eva Peeters, Lieve Galle, Sarah Eechaut en Katrien Annys
- Kruiden. Kennis en bereidingen van Joke Custers
Wilde Cyclus 